تبليغاتX
استان قـــــــــــــــم
http://www.2shared.com/file/2891844/889af9d2/yahossein.html
 | 
 | 

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

161

حمام سنگی

قاجاريه

بخش مرکزی

162

سنگ نگاره های وتوسی

اسلامی

بخش خلجستان

163

تپه - قلعه و قنات

اسلامی

بخش جعفريه

164

قلعه خانلق

اسلامی

بخش جعفريه

165

محوطه گورستان کرمجگان

صفوی - قاجاريه

بخش کهک

166

امامزاده حليمه خاتون لنگرود

قاجاريه

بخش کهک

167

بقايايی از تنوره آسياب

قاجاريه

بخش کهک

168

آتشدانهای صخره ای

ساسانی

بخش کهک

169

تپه حمزه

تاريخی

بخش خلجستان

170

حمام گذر عشقلی

قاجاريه

خيابان انقلاب

171

کتيبه مسجد پنجه علی

قرن 8

خيابان انقلاب

172

حمام شاهزاده ناصر

قاجاريه

چهارراه بازار

173

حمام چهل اختران

قاجاريه

خيابان آذر

174

حمام گذر خان

قاجاريه

خيابان انقلاب

175

سردر مدرسه مهدی قليخان

قاجاريه

خيابان انقلاب

176

سردر مدرسه رضويه

693 ق

درون بازار کهنه

177

مسجد چهل اختران

قاجاريه

خيابان آذر

178

حليمه خاتون دستگرد

قاجاريه

بخش کهک

179

شاهزاده ابراهيم دستگرد

صفوی

بخش کهک

180

چهارامامزاده

صفوی

بخش کهک

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

181

محوطه گورستان شاه قائم

صفوی

بخش کهک

182

بقعه شاه جمال غريب

قاجاريه

جمکران

183

کاروانسرای خشتی آجری تاج خاتون

قاجاريه

بخش مرکزی

184

قلعه قرمز

قاجاريه

بخش مرکزی

185

تپه حاجی آباد آقا

 

بخش مرکزی

186

بقعه شيح نوالدين

قاجاريه

بخش مرکزی

187

بقعه سام آباد

قاجاريه

بخش مرکزی

188

قلعه ملک آباد

قاجاريه

بخش مرکزی

189

قلعه مظفرآباد

قاجاريه

بخش مرکزی

190

قلعه شورک آباد - قلمان خانه

سلجوقی

بخش مرکزی

191

تپه تنوره الف

اسلامی

بخش مرکزی

192

تپه تنوره ب

اسلامی

بخش مرکزی

193

تپه سرخ

اسلامی

بخش مرکزی

194

حمام رستگان

صفوی

بخش خلجستان

195

محوطه هفت پل

تاريخی

بخش مرکزی

196

آب انبار قلعه چم

قاجاريه

بخش مرکزی

197

آب انبار راهجرد

صفوی

بخش خلجستان

198

گورستان ابرجس

صقوی - قاجاريه

بخش کهک

199

گورستان بيد هند

صفوی - قاجاريه

بخش کهک

200

گورستان بوره ( باوره )

صفوی - قاجاريه

بخش کهک

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

201

آب انبار سنگی

صفوی

بخش مرکزی

202

تپه سرگردان

اسلامی

بخش مرکزی

203

آسياب

صفوی

بخش خلجستان

204

محوطه گورستان امامزاده طيب و طاهر

قبل از قاجاریه قاجار

بخش مرکزی

205

محوطه گورستان سکينه خاتون

قبل از قاجاریه قاجار

بخش مرکزی

206

محوطه گورستان ساريه خاتون

قبل از قاجاریه قاجار

بخش کهک

207

محوطه گورستان شاهزاده هادی وشنوه

قبل از قاجاریه قاجار

بخش کهک

208

محوطه گورستان خديجه خاتون

قبل از قاجاریه قاجار

بخش کهک

209

محوطه گورستان علی بن جعفر

صفویه - قاجار

گلزار شهدا

210

محوطه 74 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

211

محوطه 90 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

212

محوطه 10 بررسيهای باستانشناسی قمرود

هزاره4و5و6 ق م

بخش مرکزی

213

محوطه 39 بررسيهای باستانشناسی قمرود

هزاره4و5و6 ق م

بخش مرکزی

214

محوطه 39 بررسيهای باستانشناسی قمرود

هزاره4و5و6 ق م

بخش مرکزی

215

محوطه 42 بررسيهای باستانشناسی قمرود

قاجاريه

بخش مرکزی

216

محوطه 31 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ و اسلام

بخش مرکزی

217

محوطه 50 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

218

محوطه 51 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

219

محوطه 58 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

220

محوطه 59 بررسيهای باستانشناسی قمرود

نیمه دوم هزاره سوم ق م

بخش مرکزی

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

221

محوطه 60 بررسيهای باستانشناسی قمرود

اواخر هزاره 4 ق م

بخش مرکزی

222

محوطه 67 بررسيهای باستانشناسی قمرود

اشکانی ساسانی

بخش مرکزی

223

محوطه 69 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

224

محوطه 73 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پيش از تاريخ

بخش مرکزی

225

محوطه 68 بررسيهای باستانشناسی قمرود

اواخر هزاره 2 ق م

بخش مرکزی

226

محوطه 43 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

227

محوطه 48 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

228

محوطه 49 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

229

محوطه 52 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

230

محوطه 54 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

231

محوطه 55 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

232

محوطه 56 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

233

محوطه 61 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

234

محوطه 62 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

235

محوطه 63 بررسيهای باستانشناسی قمرود

مادها

بخش مرکزی

236

محوطه 64 بررسيهای باستانشناسی قمرود

مادها

بخش مرکزی

237

محوطه 65 بررسيهای باستانشناسی قمرود

مادها

بخش مرکزی

238

محوطه 70 بررسيهای باستانشناسی قمرود

پارت و ساسانی

بخش مرکزی

239

محوطه 72 بررسيهای باستانشناسی قمرود

دوره تاريخی

بخش مرکزی

240

محوطه 78 بررسيهای باستانشناسی قمرود

اشکانی

بخش مرکزی

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

241

محوطه 2 - ت 4

اسلامی

بخش مرکزی

242

قلعه تپه الف 3-ت-3

ساسانی

بخش مرکزی

243

قلعه تپه  ب 4- ت- 3

اسلامی

بخش مرکزی

244

محوطه 5 - ت - 4

اسلامی

بخش مرکزی

245

محوطه 6 - ت - 4

اسلامی

بخش مرکزی

246

محوطه 15 - ب - 4

اسلامی

بخش مرکزی

247

محوطه هفت گنبد الف - 7 - ت - 4

اسلامی سلجوقی

بخش مرکزی

248

محوطه هفت گنبد ب - 8 - ت - 4

اسلامی سلجوقی

بخش مرکزی

249

محوطه 16 - ب - 4

سلجوقی ايلخانی

بخش مرکزی

250

محوطه 17 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

251

محوطه 18 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

252

محوطه 19 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

253

محوطه 20 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

254

 محوطه 21 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

255

محوطه 22 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

256

محوطه 24 - ب - 4

سلجوقی

بخش مرکزی

257

محوطه 25 - ب - 4

اسلامی

بخش مرکزی

258

محوطه 40 - ب - 4

اسلامی

بخش مرکزی

259

محوطه 41 - ب - 4

اسلامی

بخش مرکزی

260

نقارخانه الف - 45 - ت - 5

اسلامی

بخش مرکزی

 ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

261

نقارخانه   ب  -46 - ت - 5

اسلامی

بخش مرکزی

262

نقارخانه   پ - 47 - ت - 5

اسلامی

بخش مرکزی

263

محوطه 66 - ب -  6

اسلامی

بخش مرکزی

264

محوطه 75 - ب - 5

قرن 8و9 ق

بخش مرکزی

265

محوطه 79 - ب - 3

اشکانی

بخش مرکزی

266

محوطه 81 - ت - 3

قرن 5و6 ق

بخش مرکزی

267

محوطه 82 - ت - 3

اسلامی

بخش مرکزی

268

محوطه 82 - ب

اسلامی

بخش مرکزی

269

محوطه 83 - ت - 3

اسلامی

بخش مرکزی

270

محوطه 84 - ب - 3

قرن 5و6 ق

بخش مرکزی

271

محوطه  85 - ت - 3

قرن 5و6 ق

بخش مرکزی

272

قلعه قمرود

قاجاری

بخش مرکزی

273

قلعه قنبر علی

صفوی

بخش مرکزی

274

تپه قنبر علی

اسلامی

بخش مرکزی

275

شيرين قلعه يا منصور آباد

قاجاری

بخش مرکزی

276

بند جنگل ( پل بند )

سلجوقی

بخش مرکزی

277

نهر بند جنگل

اسلامی

بخش مرکزی

278

بند عامر ( بند عمر )

اسلامی

بخش مرکزی

279

قلعه گلی روستای شاهجرد

قاجاری

بخش مرکزی

280

کوره آجر پزی صدرآباد

صفوی - قاجاری

بخش مرکزی

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

281

شاهزاده زيد

851 ق

محله چهل اختران

282

شاه جعفر

665-667 ق

خيابان شاهزاده ابراهيم

283

محوطه گورستان راهجرد

صفوی - قاجاری

بخش خلجستان

284

محوطه گورستان آمره

صفوی - قاجاری

بخش خلجستان

285

پل طايقان

صفوی

بخش کهک

286

پل ورزنه

قاجاری

بخش خلجستان

287

سرای حاج عسگر خان

قاجاری

داخل راسته بازار نو

288

سرای حاج عباسقلی

قاجاری

داخل راسته بازار نو

289

سرای شين

قاجاری

داخل راسته بازار نو

290

قصالخانه کهک

صفوی قاجاری

بخش کهک

291

آب انبار عربستان

قاجاری

45 متری عمار ياسر

292

آب انبار دروازه کاشان

قاجاری

دروازه کاشان

293

آب انبار  مسجد جامه

صفوی

محله دروازه ری

294

آب انبار  چهل اختران

صفوی

خيابان آذر

295

آب انبار سيد اسماعيل

قاجاری

 

296

آب انبار وادی السلام

قاجاری

خيابان خاک فرج

297

آب انبار حاج زينل

قاجاری

 

298

آب انبار قريب

قاجاری

 

299

آب انبار رضوی

قاجاری

 

300

آب انبار گذر شاه قلی خان

قاجاری

گذر ساری قلی خان

...............الی آخر
 | 

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

 1

مجموعه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)

صفویه - قاجاریه

خیابان آستانه مقدسه

2

مقابر باغ گنبد سبز

قرن هشت هجری

خیابان انقلاب جنب گلزار شهدا

3

مسجد جامع

سلجوقی - صفوی

خیابان آذر محله دروازه ری کوچه مسجد جامع

4

امام زاده علی بن جعفر

قرن هشت هجری

خیابان انقلاب جنب گلزار شهدا

5

شاهزاده ابراهیم

قرن هشتم و نهم

خیابان انقلاب جنب گلزار شهدا

6

آتشکده نويس

ساسانی

قریه برزو

7

کاروانسرای پاسگان

قرن سیزدهم

بخش نوفل نوشاتو - کهک

8

مجموعه بناهای چهل اختران

نه و یازده و سیزده هجری

خیابان آذر محله چهل آختران

9

قصر دختر

ساسانی

سه کیلومتری جنوب قم

10

ایوان مسجد امام حسن عسگری (ع)

صفویه و دورانها

ابتدای خیابان آذر

 11

مسجد صرم

صفویه

پانزده کیلومتری شمال کهک

12

کاروانسرای صدرآباد

صفویه - قاجاریه

پنجاه کیلومتری شمال شرقی قم

13

خانه حضرت امام خمینی (ره)

معاصر

محله صفائیه خیابان معلم (یخچال قاضی)

 14

خانه حکيم  ملاصدرا

صفويه

کهک - 36 کيلومتری جنوب قم

15

تيمچه بزرگ قم

قاجاريه

بافت بازار قم

16

مجموعه راسته بازار کهنه و نو

صفوی قاجار

بافت قديمی شهر در جوار محله عربستان

17

مدرسه جهانگیر خان

صفوی قاجار

محله مسجد ع

18

قره تپه قمرود

هزاره 6 و 5 و4  پ  م

بخش مرکزی

19

خانه حاجي خان

قاجار

محل اداره میراث فرهنگی - خيابان چهارمردان

20

مدسه غياثيه پامنار

سلجوقی تيموری

خيابان آذر

 ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

21

کاروانسرای قلعه سنگی

سلجوقی

جاده کوه سفيد روستای محمد آباد کاج

22

امامزاده سربخش

 قرن هشتم

خيابان آذر مقابل چهل اختران

 23

امامزاده شاه احمد قاسم

 قرن هشتم

تقاطع خيابان سميه و معلم ميدان شاه احمد قاسم

24

قلعه گبری جمکران - قلعه گلی

اسلامی - قبل از اسلام

1 فرسنگی شرق قم داخل روستای جمکران

25

بقعه متبرکه شاهزاده حمزه

صفوی - قاجار

خيابان آذر مقابل ميدان کهنه کوچه شاه حمزه

26

مقبره شيخ اباصلت

صفوی

خيابان آذر محله مسجد جامع - کوچه مسجد جامع

27

تپه صرم

هزاره اول قبل ميلاد

قم

28

شاهزاده احمد ابن محمد حنفيه

قرن 8 تا قرن 10

 خيابان 15 خرداد 

29

شش امامزاده سيف آباد قمرود

قاجار

جاده قمرود

30

بقعه متبرکه خديجه خاتون

770 ه ق

روستای خديجه خاتون

31

بقعه متبرکه سکينه خاتون

صفوی

روستای زالون آباد

32

مجموعه علی آباد

قاجار

روستای علی آباد

33

بنای شاهزاده محمد

قرن 9 و 10

 خيابان خاک فرج

34

شاهزاده طيب و طاهر

قرن 9 و 10

 سه راه جاده قم به سراج

35

امامزاده شاه جعفر غريب

قاجار

جاده  کاشان

36

مجموعه امامزادگان قريه گرگابی

1299 ه ق

 قريه گرگابی جمکران

37

سد کبار

قبل از صفوی

 28 کيلومتری جنوب شرقی

38

امامزاده شاه جمال

قاجار

 سه راه جاده اراک

39

خانه حاج عليخان زند

قاجار

 خِابان انقلاب محل اداره ميراث فرهنگی

40

دبيرستان امام صادق - حکيم نظامی

معاصر

 خيابان معلم

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

41

بقعه شاهزاده اسماعيل

قرن 8 ه ق

 کهک - روستای بيرقان

42

تپه قلعه خورآباد

قبل از اسلام - اسلامی

 کهک - روستای خورآباد

43

کاروانسرای منظريه

قاجار

جاده قديم  تهران

44

کاروانسرای سنگی علی آباد

سلجوقی

روستای علی آباد

45

بقعه علی بن بابويه قمی

صفوی

 خيابان انقلاب اسلامی

46

منزل آیت الله حائری

قاجار

 خيابان آذر

47

بقعه علمدار کياب

احتمالا قرنهای 5 و 6 ه ق

روستای کياب

48

قلعه زار ( ساری ) بلاغ

مادی

جاده قديم قم تهران

49

آق تپه قشلاق

پيش از تاريخ

روستای قشلاق

50

قلعه تپه طغرود

ايلخانی

روستای طغرود

 51

قلعه گلی کاج محمد آباد

پارتی - اسلامی

روستای کاج محمد

 52

بقعه شاهزاده زکريا

صفوی

روستای ميانک و عيسی آباد

53

آب انبار صفوی کهک

صفوی

 کهک

54

تپه البرز ( 1 )

پيش از تاريخ

قم

 55

تپه قلعه مبارک آباد

قبل از اسلام - اسلامی

قم 

56

مسجد جامه کهک

صفوی

 کهک

57

مجموعه باستانی شمشيرگاه

قبل از اسلام - اسلامی

قم

 58

مجموعه تپه و امامزاده خديجه خاتون

قبل از اسلام - اسلامی

قم 

59

مسجد و منار ميدان کهنه

قاجار - سلجوقی

 خيابان آذر

60

شاهزاده مهدی غائب قريه کاسواد

صفوی

روستای کاسواد

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

 61

امامزاده عاقب قريه بنابر

قاجار

روستای بنابر

 62

شاهزاده ابوطالب قریه نويس

صفوی

روستای نويس

63

پل عسگرآباد

قاجاری

جاده قديم  تهران

64

کاروانسرای عسگرآباد

قاجاری

جاده قديم  تهران

65

کاروانسرای باقرآباد

قاجاری

جاده قديم  تهران

66

حمام حاج عسگر خان

قاجاری

 خيابان آذر

67

شاهزاده احمد بن علی کاسوا

قرن 9 ه

روستای کاسوا

68

ميل صفرعلی

سلجوقی

روستای کاج

69

ميل بابک

سلجوقی

روستای کاج

70

بقعه زينب خاتون و محوطه گورستان

صفوی - قاجار

 کهک

71

محوطه 57 بررسی های منطقه قمرود

پيش از تاريخ - تاريخی

قم

72

محوطه 53 بررسی های منطقه قمرود

دوران تاريخی

قم

73

محوطه 54 بررسی های منطقه قمرود

دوران تاريخی

قم

74

محوطه 71 بررسی های منطقه قمرود

پيش از تاريخ

قم

75

بقعه شاهزاده هادی وشنوه

صفوی

روستای وشنوه

76

ميل ميم

سلجوقی

روستای ميم

77

ميل علی آباد

سلجوقی

 جاده قديم  تهران

78

بقعه سلطان محمود صرم

صفوی

روستای صرم

79

عمارت بادگير قمرود

قاجار

روستای قمرود

80

حمام روستای قبادبزن

قاجار

روستای قبادبزن

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

81

کاروانسرای خشتی پل دلاک

قاجار

جاده قمرود

82

کاروانسرای آجری پل دلاک

صفوی

جاده قمرود

83

مجموعه کارخانه ريس باف

معاصر

 بلوار امين

84

خانه توکلی

قاجار

 خيابان آذر

85

مسجد سید صادق روحانی

قاجار

 خيابان اقلاب اسلامی

86

کاروانسرای سنگی کوه نمک

سلجوقی

جاده گازران

87

پل دلاک

صفوی

جاده قمرود

88

کاروانسرای پل صدری

قاجار

جاده گازران

89

منزل سید حاجی روحانی ( پدر سید مهدی )

قاجار

 خيابان انقلاب اسلامی

90

منزل شاکری ( حاج عسگر خان )

قاجار

 خيابان آذر

91

قیز قلعه سی جمکران

قبل از اسلام - اسلامی

قم

92

ميل امامزاده عبدالله

سلجوقی

 کهک

93

مجموعه آب انبار و مسجد جامع پاچیان

معاصر

 جعفريه

94

تپه گبری روستای قاضی پائين

هزاره اول قبل از ميلاد

بخش مرکزی

95

ميل سنگی امامزاده جعفر

سلجوقی

جاده قم - اراک روستای راهجرد

96

آق تپه البرز ( 32 )

هزاره 4-6 قبل از میلاد

بخش مرکزی

97

قلعه سنگی کی کویه روستای سيرو

اسلامی

بخش کهک روستای سیرو

98

محوطه 37 بررسی های منطقه قمرود

پیش از تاریخ

بخش مرکزی شمال غرب روستای البرز

99

تپه گبری ( قره تپه ) روستای شاهجرد

سلجوقی - ايلخانی

بخش مرکزی روستای شاهجرد

100

مجموعه کاروانسراهای حوض سلطان

صفوی - قاجاری

 شرق روستای چشمه شور وشمال درياچه حوض سلطان

 ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

101

امامزاده ساريه خاتون

صفوی

بخش کهک جاده اصفهان قبل از دودهک

102

تپه قلی درويش

هزاره اول ق . م

 ابتدای جاده جمکران

103

خانه يزدان پناه

قاجاری

 خيابان باجک

104

خانه توکلی

قاجاری

 خيابان آذر

105

خانه مهدی زاده

قاجاری

 محله يخچال قاضی

106

قلعه چک

 

 خلجستان روستای کاسواء

107

خانه فيض

قاجاری

 محله باغ پنبه

108

پل شکسته

صفوی

 نرسيده به روستای کاج برروی رودخانه قمرود

109

تپه قلعه (دروازه قلعه)

دوره تاريخی

بخش خلجستان روستای نويس 

110

تپه سکينه خاتون

قبل ازاسلام

بخش قنوات

111

ميل شهرستان

ساسانی

جاده سراجه

112

مجموعه کاروانسرا- آب انبار ومسجد روستای طينوج

صفوی

بخش خلجستان روستای طينوج

113

پل طينوج

صفوی

بخش خلجستان روستای طينوج

114

مجموعه تپه وگورستان گردالی

پيش ازتاريخ

بخش جعفريه

115

چهارطاقی کرمجگان

ساسانی

بخش کهک کرمجگان

116

تپه قلعه کرمجگان

اسلامی

بخش کهک کرمجگان

117

تپه قلعه وشنوه

تاریخی - اسلامی

بخش کهک وشنوه

118

تپه حيدر آباد بستان

اسلامی

بخش جعفريه روستای حيدرآباد بستان

119

قلعه وتوس

قبل ازاسلام - اسلامی

بخش خلجستان روستای ونان

120

تپه کياب

اسلامی

بخش خلجستان روستای کياب

 ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

121

عصاری کهک

صفوی

بخش کهک  جنب منزل ملاصدرا

122

آب انبار روستای کوه سفيد

قاجاری

بخش مرکزی روستای کوه سفيد

 123

آب انبار صدرآباد

صفوی

بخش مرکزی بعد ازروستای کاج جنب کاروانسرای صدرآباد

124

آب انبار طِب وطاهر

قرن10

بخش مرکزی جنب امامزاده طيب وطاهر

 125

آب انبار روستای البرز

قاجاری

بخش مرکزی روستای البرز

126

آب انبار سنگی پاسنگان

قاجاری

بخش مرکزی روستای زنبورک جنب کاروانسرای پاسنگان

 127

آب انبار آجری کاروانسرای پاسنگان

قاجاری

بخش مرکزی روستای زنبورک جنب کاروانسرای پاسنگان

128

آب انبار آجری روستای کاج

قاجاری

بخش مرکزی روستای کاج

129

آب انبار روستای سراجه

قاجاری

بخش مرکزی روستای سراجه درون بافت

130

آب انبار روستای مبارک آباد

قاجاری

بخش مرکزی روستای مبارک آباد درون بافت

131

تپه شمال امامزاده طيب وطاهر

قبل ازاسلام - اسلامی

بخش مرکزی روستای جنب بقعه طيب وطاهر

132

تپه قرمز منطقه اقتصادی سلفچگان

اسلامی

بخش مرکزی منطقه اقتصادی سلفچگان

133

محوطه تاريخی سنجگان

تاريخی

بخش کهک بيرون بافت روستای سنجگان

134

تپه قاسم آباد خرابه

سلجوقی

بخش مرکزی جنت آباد

135

امامزاده ابراهيم سيرو

صفوی

بخش کهک روستای سيرو

136

امامزاده بوره

صفوی

بخش کهک روستای بوره

137

مجموعه معادن مس چاله غار

ساسانی وقبل ازآن

بخش کهک وشنوه

138

تپه ابتدای جاده شاهجرد

اسلامی

بخش مرکزی

139

مجموعه معادن لق مراد

قبل از ساسانی  - ساسانی

بخش کهک وشنوه

140

مجموعه معادن مس مزرعه

هزاره چهارم ق0م تا ساسانی

بخش کهک وشنوه

ليست آثار و بناهای شناسايی شده  استان قم تا پایان سال 1380

رديف

نام اثر

قدمت

آدرس

141

تپه تيزه کهنه ( تپه دژ کهنه )

تاریخی

بخش کهک روستای ابرجس

142

ميل سنگی صدرآباد

صفوی

بخش مرکزی مقابل کاروانسرای صدرآباد

143

نقوش صخره ای بيد هند

 

بخش کهک

144

نقوش صخره ای آقچه قوجا

 

بخش مرکزی

145

نقوش صخره ای چشمه سلطون

 

بخش کهک

146

شاهزاده ابراهيم

قرن 10  ق

بخش خلجستان

147

مجموعه کوشک نصرت

قاجاريه

بخش مرکزی

148

تپه مزرعه کهک دولت آباد

پيش از تاريخ

بخش جعفريه

149

کاروانسرای سنگی و خشتی آجری طلاب

سلجوقی

بخش مرکزی

150

کاروانسرای خشتی - آجری

قاجاريه

بخش مرکزی

151

آب انبار آجری

قاجاريه

بخش مرکزی

152

قلعه تپه دولت آباد

اسلامی

بخش جعفريه

153

تپه گورستان

اسلامی

بخش جعفريه

154

برجهای گلی سه برج

قاجاريه

بخش جعفريه

155

برجهای گلی دو برج

قاجاريه

بخش جعفريه

156

منزل عربشاهی

قاجاريه

بخش کهک

157

محوطه گورستان انجيله

صفوی - قاجاريه

بخش خلجستان

158

محوطه گورستان قبادبزن

صفوی - قاجاريه

بخش کهک

159

محوطه گورستان جنب چهارامامزاده

صفوی - قاجاريه

بخش کهک

160

زنبورکقلعه گلی زنبورک

قاجاريه

بخش مرکزی

 | 

 | 
تاريخچه قم

مورّخان سابقة شهر قم را به پيش از اسلام مربوط مي دونند اما شهرت آن بيشتر به دورة بعد از اسلامِ. در روايات افسانه اي بناي آن را به تهمورث نسبت داده ند. در سال 23 هجري قمري ابو موسي عبد ا... ابن قيس اشعري شهر را فتح کرد. در زمان خلافت مأمون مردم به سر کردگي يحيي ابن عمران از دادن خراج امتناع کردند. سپس خليفه، حاکم باروي شهر را ويران کرد و اموال بسياري را از مردم گرفت. بار ديگر در زمان معتز مردم سر به شورش برداشتند و خليفه وقت حاکم عراق عجم را به سرکوبي اونا فرستاد و وي باروي شهر را که مجدداً ساخته شده بود ويران کرد. بر طبق روايات در سال 200 هجري قمري حضرت معصومه (س) به شوق ديدار برادرشون امام رضا (ع) عازم خراسان شدند اما در نزديکي شهر ساوه بيمار و به قم عزيمت کردند. در اين شهر روح مقدس آن بانوي عظيم الشأن به ملکوت اعلي پيوست و در محل آستانه مدفون شدند.

به همين دليل به تدريج منازل خود را به حرم نزديک کردند. قم تا اواخر قرن دوم هجري تابع اصفهان بود و حاکم مستقلي نداشت. در زمان هارون الرشيد از اصفهان جدا شد. در زمان خلافت عباسي که آل علي (ع) مورد ظلم قرار مي گرفتند بسياري از سادات به قم پناه آوردند و از اين تاريخ عقايد شيعه در اذهان مردم رسوخ کرد و اين شهر مرکز شيعيان شد. قم در طول عمر خود از فتنه هاي مغول و تيمور آسيب هاي سخت ديد و در زمان صفويه رو به آبادي گذاشت. در حمله افاغنه نيز بار ديگر ويران شد اما دوباره سر برداشت و از عهد قاجاريه تاکنون رونق آن روز به روز رو به افزايش است. اين شهر در حال حاضر با توجه به جايگاه حرم حضرت معصومه، مسجد مقدس جمکران، حوزه گرانقدر علميه و علماء اعلام و مردمان خونگرم، با فرهنگ و البته پيرو ولايت از هر نظر در شمار شهر هاي مشهور ايران قرار دارد.

 | 
جغرافیای انسانی

جمعيت و ترکيب جمعيتی
براساس انتشارات مرکز ايران جمعيت استان قم در ميانه سال 1378 معادل 913309 نفر برآورد گرديده است که از اين تعداد 6/92 درصد در مناطق شهری و 4/7 درصد در مناطق روستايی ساکن بوده‎اند بوده‎اند.

در ميانه سال 1379 جمعيت استان معادل 940151 نفر برآورد گرديده است که از اين تعداد 8/92درصد در مناطق شهری و مابقی در نقاط روستايی ساکن بوده‎اند. بدين ترتيب نرخ رشد جمعيت استان در فاصله اين سال 9/2 درصد محاسبه می‎شود.

 

بررسی ساختار ترکيبی جمعيت استان در ميانه سال 1379 نشان ميدهد که 21/51 درصد جمعيت را مردان و 79/48 درصد را زنان تشکيل داده‎اند.

در يک بررسی ديگر, جمعيت استان 5/1 درصد جمعيت کل کشور را تشکيل می‎دهد که در رتبه21 کشور قرار گرفته است. در مجموعه استان های کشور, قم به عنوان يک استان مهاجرپذير مطرح می‎باشد و از اين نظر با خالص مهاجرت 66831 نفر در سال 1379 چهارمين استان کشور محسوب می‎گردد.در استان قم تعداد جمعيت شاغلين 10 ساله و بيشتر معادل 194759 نفر بوده که 24/1 درصد کل شاغلين کشور را تشکيل می‎دهند.

 

بافت جمعيتی استان درسال 1379 (مرکز آمار ايران)

31/11

ميزان بيکاری (درصد)

68/88

ميزان اشتغال (درصد)

9/81

ميزان باسوادی (درصد)

4/40

ميزان جوانی جمعيت (درصد)

83

تراکم جمعيت (هزار خانوار)

195

تعداد خانوار (هزار خانوار)

940

تعداد جمعيت (هزار نفر)

 

 

وضعيت اشتغال

سياستهاى اتخاذ شده در طى اجراى برنامه اول ودوم در خصوص ايجاد اشتغال، افزايش بهره ورى نيروى کار و استفاده از تکنولوژى مناسب در ترکيب با نيروى کار و هم چنين سياست هاى تشويقى در جهت استفاده از سرمايه هاى بخش خصوصى در امور توليدى باعث گرديده که نرخ بيکارى استان 56/10 درصد از سال 1365 به 8/5 درصد درسال 1375کاهش يابد و اين در حالى است که در همين مدت جمعيت استان از رشد سالانه اى معادل 3/3 در صد برخوردار بوده است .

 وضعيت اشتغال در بخش هاى مختلف در سال 75 از اين قرار است:

بخش کشاورزى    23/8 درصد

بخش صنعت    26/27 درصد

بخش خدمات   21/49درصد

ساير بخش ها      3/15درصد

در يک مقايسه آمارى بين سال هاى 65 تا 75 ، نشان دهنده اين موضوع است که نرخ بيکارى کاهش داشته و ميزان جمعيت شاغل علاوه بر افزايش مطلق داراى افزايش نسبى نيز بوده است. بر اين اساس پيش بينى می‏شد که اين رقم در سال 1376 به 74/5 درصد برسد که متاسفانه نرخ رشد بيکارى به 66/12 درصد رسيده  يعنى بيش از دو برابر افزايش را نشان داده است . هم چنين طبق آخرين  آمار نرخ  بيکارى  در سال 1378 به 2/16 در صد رسيده و هم چنان روند رو به رشد خود را طى می‏کند . افزايش بيکارى طى اين سال ها از يک طرف ناشى از فشار عرضه نيروى کار و از طرف ديگر در اثر پايين بودن نرخ رشد فرصت هاى شغلى بوده است.  به نظرمی‏رسد به منظور کاهش نرخ رشد بيکارى ، با توجه به افزايش مشارکت نيروى کار در طى سال هاى آتى بايد تدابير جدى انديشيده شود در غير اين صورت پيش بينى می‏شود که تدوام روند افزايش بيکارى و نرخ مشارکت نيروى کار در جامعه باعث ناهنجارى اقتصادى و اجتماعى و فرهنگى جبران ناپذيرى گردد.

 | 
جغرافیای سیاسی

اين استان بر اساس آخرين تقسيمات كشوري داراي يك شهرستان "قم"، پنج بخش "مركزي،کهک،خلجستان،سلفچگان وجعفر آباد" و پنج شهر "قم، قنوات، كهك، دستجرد و جعفريه" و نه دهستان و 356 آبادي است.

استان قم به جهت موقعيت خاص جغرافيايي و قرار گرفتن در طول خطوط ارتباطي، اهميت ويژه اي دارد. به گونه اي كه در دوران اوليه ي تمدن بشري، جزو مهمترين قرارگاه هاي انساني به شمار مي آمده است.

 

مسیر ییلاقی خلجستان

 

راه هاي ارتباطي استان :

قم داراي هشت راه اصلي مواصلاتي، چهار راه فرعي و سه خط آهن به شهرهاي مجاور است كه از جمله آنها مي توان راه هاي زير را نام برد :

آزاد راه قم - تهران

- آزاد راه قم - ساوه

- جاده قديم قم - تهران (جاده ي قديم)

آزاد راه قم- اصفهان

- راه قم - كاشان

بزرگراه قم - اراک

 راه آهن قم - تهران

- راه آهن قم - اراك و جنوب

- راه آهن قم - كاشان و جنوب

 | 
 جغرافیای استان قم

استان قم با وسعت 11 هزار و 240 کيلومتر مربع، بین مدار 34 درجه و 15 دقیقه تا 35 درجه و 15 دقیقه ی عرض شمالی نسبت به خط استوا و 50 درجه و 30 دقیقه تا 51 درجه و 30 دقیقه ی طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ، در بخش مرکزی ایران قرار دارد. مساحت استان قم 6/8 % درصد کل مساحت کشور است.

این استان که تقريباً در مرکز ايران قرار دارد، از شمال به استان تهران، از شرق به استان سمنان، از جنوب به استان اصفهان و از غرب و جنوب غربی به استان مرکزي محدود است . استان قم در غرب دریاچه ی نمک قرار گرفته است.

 

نواحي کوهستاني

استان قم کوه های متعددی دارد که معروف ترین آنها کوه ولیجا با ارتفاع 3330 متر و تحت سرحوض به ارتفاع 3193 متر در جنوب قم است. حدود 25 درصد مساحت استان قم کوهستانی و کوهپایه ای و بقیه دشت است.

با توجه به اختلاف ارتفاع زیاد (از 600 تا 3330 متر)، این استان دارای سه نوع آب و هوای متفاوت کوهستانی، نیمه بیابانی و گرم و خشک بیابانی است.

 

نواحي کوهپايه اي

اين مناطق در جنوب و جنوب غرب استان در پاي ارتفاعات نواحي کوهستاني قرار دارند و از رسوبات ريز و درشت تشکيل شده اند . سفره هاي آب زير زميني غني اين نقاط به صورت چاه و قنات مورد بهره برداري قرار مي گيرد .

 

نواحي دشتي

اين نواحي بيشتر در مرکز و شمال شرق استان قرار دارند و با شيبي ملايم از غرب به شرق به سمت درياچه نمک و حوض سلطان کشيده شده اند . وجود تشکيلات گچي و نمکي باعث شور شدن سفره هاي آب زير زميني اين مناطق شده است . در استان قم هر چه از نواحي غربي و کوهستاني جنوب به سمت درياچه نمک و دشت مسيله حرکت کنيم، از کيفيت خاک و آب کاسته شده و دشت ها تبديل به بيابان هاي خشک و بي آب و علف خالي از سکنه مي شوند.

 

منابع آب :

رودها : رودهای این استان بیشتر از غرب به شرق و از جنوب به سمت شمال جریان دارند. مهمترین رودهای استان عبارتند از :

رودهای اصلی : "قره چای و قمرود (اناربار)"

و رودهای فرعی : "امامزاده اسماعیل، بیدهند (ابرجس)، قره سو و طغرود"

رودهای شور کرج و جاجرود از شمال استان تهران، وارد استان قم شده و سرانجام به دریاچه ی نمک می ریزند. تعدادی رودهای فصلی کوچک نیز به دریاچه ی حوض سلطان در شمال استان وارد می شوند.

سدها : سه سد مخزنی امامزاده اسماعیل، سد کبار و سد سنجگان با هدف تأمین آب کشاورزی و تغذیه ی سفره های زیرزمینی نواحی اطراف احداث شده است. سدهای انحرافی نسبتاً مهمی نیز در سطح استان بر روی رودهای مختلف به منظور انحراف آب رودها به کانال های آبیاری در زمینهای کشاورزی زده شده است. سد کبار، از جمله آثار ثبتی میراث فرهنگی و گردشگری قم است و بر اساس شواهد، قدیمی ترین سد قوسی جهان محسوب می شود. یکی دیگر از سدهای مخزنی سد پانزده خرداد است. این سد، اگر چه در خارج از استان احداث شده، هدف از ساخت آن تأمین آب آشامیدنی موردنیاز مردم قم بوده است.

آبهای زیرزمینی : موقعیتهای اقلیمی استان قم موجب شده ، مردم این منطقه از دیرباز به احداث قنات و حفر چاه برای آبیاری بخش عظیمی از مزارع خود روی آورده اند.

 

زیستگاه های جانوری

گروه های کوچکی از حیات وحش در بعضی از مناطق قم دیده می شود که گونه هایی از قوچ، میش، بز، آهو، جبیر، خوک، روباه، شغال، جوجه تیغی، خرگوش، گربه وحشی، گرگ و انواع پرندگان و خزندگان در آنها پراکنده اند. یکی از این مناطق، منطقه پلنگ دره است. این منطقه به علت داشتن زیستگاه های جانوری و گیاهی و وجود پلنگ در آن، از دیرباز به این نام شهرت یافته و با وسعتی معادل 30 هزار هکتار در جنوب غربی قم و در جاده ی سلفچگان - نیزار - واقع شده است.

 

دشت مسيله قم، زيستگاه آهو

 | 

حضرت فاطمه معصومه (س) در روز اول ذيقعده سال 173 هجري، در شهر مدينه چشم به جهان گشود. اين بانوي بزرگوار، از همان آغاز، در محيطي پرورش يافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضايل اخلاقي آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسايي و تقوا، راستگويي و بردباري، استقامت در برابر ناملايمات، بخشندگي و پاکدامني و نيز ياد خدا، از صفات برجسته اين خاندان پاک سيرت و نيکو سرشت به شمار مي رفت. پدران اين خاندان، همه برگزيدگان و پيشوايان هدايت، گوهرهاي تابناک امامت و سکان داران کشتي انسانيت بودند.

 

سرچشمه دانش

 حضرت معصومه (س) در خانداني که سرچشمه علم و تقوا و فضايل اخلاقي بود، پرورش يافت. پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوي گرامي به شهادت رسيد، فرزند ارجمند آن امام، يعني حضرت رضا (ع) عهده دار امر تعليم و تربيت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نيز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زياد آن حضرت، هر يک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکي در اين باره ميگويد: «هر يک از فرزندان ابي الحسن موسي معروف به کاظم، فضيلتي مشهور دارد». بدون ترديد بعد از حضرت رضا (ع) در ميان فرزندان امام کاظم (ع)، حضرت معصومه (س) از نظر علمي و اخلاقي، والامقام ترين آنان است. اين حقيقت از اسامي، لقب ها، تعريف ها و توصيفاتي که ائمه اطهار (ع) از ايشان نموده اند، آشکار است و اين حقيقت روشن مي سازد که ايشان نيز چون حضرت زينب (س) «عالمه غير معلمه» بوده است. 

 

مظهر فضايل

 حضرت فاطمه معصومه (س) مظهر فضايل و مقامات است. روايات معصومان (ع) فضيلت ها و مقامات بلندي را به آن حضرت نسبت مي دهد. امام صادق (ع) در اين باره مي فرمايند: «آگاه باشيد که براي خدا حرمي است و آن مکه است؛ و براي پيامبر خدا حرمي است و آن مدينه است. و براي اميرمؤمنان حرمي است و آن کوفه است. بدانيد که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشيد که قم، کوفه کوچک ماست، بدانيد بهشت هشت دروازه دارد که سه تاي آن ها به سوي قم است. بانويي از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت  مي شوند.»

 

مقام علمي حضرت معصومه (س)

 حضرت معصومه (س) از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشيع است و مقام علمي بلندي دارد. نقل شده که روزي جمعي از شيعيان، به قصد ديدار حضرت موسي بن جعفر (ع) و پرسيدن پرسش هايي از ايشان، به مدينه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم (ع) در مسافرت بود، پرسش هاي خود را به حضرت معصومه (س) که در آن هنگام کودکي خردسال بيش نبود، تحويل دادند. فرداي آن روز براي بار ديگر به منزل امام رفتند، ولي هنوز ايشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش هاي خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدي به خدمت امام برسند، غافل از اين که حضرت معصومه (س) جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتي پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسيار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاري فراوان، شهر مدينه را ترک گفتند. از قضاي روزگار در بين راه با امام موسي بن جعفر (ع) مواجه شده، ماجراي خويش را باز گفتند. وقتي امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدايش.

    

فضيلت زيارت

 دعا و زيارت، پر و بال گشودن از گوشه تنهايي، تا اوج با خدا بودن است. دعا و زيارت، جامي است زلال از معنويت ناب درکام عطشناک زندگي؛ و زيارت حرم معصومه (س)، بارقه اميدي در فضاي غبارآلود زمانه، فرياد روح مهجور در هنگامه غفلت و بي خبري، و نسيمي فرحناک و برخاسته از باغستان هاي بهشت است. زيارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به انسان اعتماد به نفس مي دهد، و او را از غرق شدن در گرداب نوميدي باز مي دارد و به تلاش بيشتر دعوت مي کند. زيارت مزار با صفاي کريمه اهل بيت (س)، سبب مي شود که زائر حرم، خود را نيازمند پروردگار ببيند، در برابر او خضوع کند، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه تمامي بدبختي ها و سيه روزي هاست- فرو آيد و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه پروردگار عالميان قرار دهد. بر همين اساس است که براي زيارت آن حضرت، پاداش بسيار بزرگي وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در اين باره از امام جواد (ع) نقل شده که فرمود: «هر کس عمه ام را در قم زيارت کند، بهشت از آن اوست».

 

برگزيدن شهر قم

پس از آنکه حضرت معصومه (ع) به شهر ساوه رسيد، بيمار شد. چون توان رفتن به خراسان را در خود نديد، تصميم گرفت  به قم برود. يکي از نويسندگان در اين باره که چرا حضرت معصومه (س) شهر قم را برگزيد، مي نويسد: «بي ترديد مي توان گفت که آن بانوي بزرگ، روي ملهم و آينده نگر داشت و با توجه به آينده قم و محوريتي که بعدها براي اين سرزمين پيش  مي آيد - محوريتي که آرامگاه ايشان مرکز آن خواهد بود - بدين ديار روي آورد. اين جريان به خوبي روشن مي کند که آن بانوي الهي، به آينده اسلام و موقعيت اين سرزمين توجه داشته و خود را با شتاب بدين سر زمين رسانده و محوريت و مرکزيت آن را با مدفن خود پايه ريزي کرده است.

 

زيارت حضرت معصومه (س) از منظر روايات

 درباره فضيلت زيارت حضرت معصومه (س) روايات فراواني از پيشوايان معصوم رسيده است. از جمله، هنگامي که يکي از محدثان برجسته قم، به نام «سعد بن سعد» به محضر مقدس امام رضا (س) شرفياب مي شود، امام هشتم خطاب به ايشان مي فرمايد: «اي سعد! از ما در نزد شما قبري است». سعد مي گويد: فدايت شوم! آيا قبر فاطمه دختر موسي بن جعفر (س) را مي فرماييد؟ مي فرمايد: «آري، هر کس او را زيارت کند، در حالي که به حق  او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.»

پيشواي جهان تشيع امام جعفر صادق (س) نيز در اين باره مي فرمايد: «هر کس او را زيارت کند، بهشت بر او واجب گردد». و در حديث ديگري آمده است: «زيارت او، هم سنگ بهشت است».

 

زيارت مأثور درباره حضرت معصومه (ع)

يکي از ويژگيهاي حضرت معصومه (س)، ورود زيارتنامه اي از سوي معصومان (س) درباره ايشان است که پس از حضرت فاطمه زهرا (س)، او تنها بانوي بزرگواري است که زيارت مأثور دارد. بانوان برجسته اي چون: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خديجه بنت خويلد، فاطمه ام البنين، زينب کبري، حکيمه خاتون و نرجس خاتون که هيچ شک و ترديدي در مقام بلند و جايگاه رفيع  آن ها نيست. هيچ کدام زيارت مأثور از سوي معصومان (س) ندارند و اين نشان دهنده مقام والاي اين بانوي گرانقدر اسلام است. باشد که شیعیان و پيروان اهل بيت عصمت و طهارت (س) به ويژه بانوان، اين مقام بزرگ و عالي را پاس بدارند و همواره الگو و مظهر عفاف و تقوا و حيا باشند. تنها در اين صورت است که روح باعظمت اين بانوي بزرگ از همه ما خشنود خواهد شد.

 

امام رضا (ع) و لقب «معصومه»

 حضرت فاطمه معصومه (س) بانويي بهشتي، غرق در عبادت و نيايش، پيراسته از زشتي ها و شبنم معطر آفرينش است. شايد يکي از دلايل «معصومه» ناميدن اين بانو، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا (س) در او تجلي يافته است. بر اساس پاره اي از روايات، اين لقب از سوي امام رضا (ع) به اين بانوي والامقام اسلام وارد شده است؛ چنان که فقيه بلند انديش و سپيد سيرت شيعه، علامه مجلسي (ع) در اينباره ميگويد: امام رضا (ع) در جايي فرمود: «هرکس معصومه را در قم زيارت کند، مانند کسي است که مرا زيارت کرده است».

 

کريمه اهل بيت

 حضرت معصومه (س) در زبان دانشمندان و فقيهان گران قدر شيعه، به لقب «کريمه اهل بيت» ياد مي شود. از ميان بانوان اهل بيت، اين نام زيبا تنها به آن حضرت اختصاص يافته است. بر اساس روياي صادق و صحيح نسب شناس گرانقدر، مرحوم آيت الله مرعشي نجفي، اين لقب از طرف امام صادق (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق شده است. در اين رؤيا، امام صادق (ع) به آيت الله نجفي که با دعا و راز و نياز، تلاش پيگيري را براي يافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) آغاز کرده خطاب فرمود: برتو باد به کريمه اهل بيت.

 

القاب حضرت معصومه (س)

 به طور کلي، سه زيارت نامه براي حضرت معصومه (س) ذکر شده که يکي از آن ها مشهور و دو تاي ديگر غير مشهور است. اسامي و لقب هايي که براي حضرت معصومه (س) در دو زيارت نامه غير مشهور ذکر شده؛ به قرار ذيل است: طاهره (پاکيزه)،  حميده (ستوده)؛ بِرّه (نيکوکار)؛ رشيده (حد يافته)؛ تقّيه (پرهيزگار)؛ رضّيه (خشنود از خدا)؛ مرضيّه (مورد رضايت خدا)؛ سيده صديقه (بانوي بسيار راستگو)؛ سيده رضيّه مرضّيه (بانوي خشنود خدا و مورد رضاي او)؛ سيدةُ نساء العالمين (سرور زنان عالم). هم چنين محدثّه و عابده از صفات و القابي است که براي حضرت معصومه (س) عنوان شده است.

 

شفاعت حضرت معصومه (س)

 بالاترين جايگاه شفاعت، از آن رسول گرامي اسلام است که در قرآن کريم، از آن به «مقام محمود» تعبير شده است. همين طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام، شفاعت گسترده اي دارند که بسيار وسيع و جهان شمول است و مي تواند همه اهالي محشر را فرا گيرد. اين دو بانوي عالي قدر، صديقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفيعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) هستند. در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا (س) همين بس که شفاعت، مهريه آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پيک وحي طاقه ابريشمي از سوي پروردگار آورد که در آن، جمله «خداوند مهريه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار داد»، اين حديث از طريق اهل سنت نيز نقل شده  است. پس از فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگي شفاعت، هيج بانويي به شفيعه محشر، حضرت معصومه (س) نمي رسد. بر همين اساس است که حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند: «با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند».

 

سرّ قداست قم

در احاديث فراواني به قداست قم اشاره شده است. از جمله امام صادق (ع) قم را حرم اهل بيت (ع) معرفي و خاک آن را، پاک و پاکيزه تعبير کرده است. همچنين ايشان در ضمن حديث مشهوري که درباره قداست قم به گروهي از اهالي ري بيان کردند، فرمودند: «بانويي از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت، او همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند». او مي گويد: من اين حديث را هنگامي از امام صادق (ع) شنيدم که حضرت موسي بن جعفر(ع) هنوز ديده به جهان نگشوده بود. اين حديث والا، از رمز شرافت و قداست قم پرده برمي دارد و روشن مي سازد که اين همه فضيلت و شرافت اين شهر که در روايات آمده، از ريحانه پيامبر، کريمه اهل بيت (س)، مهين بانوي اسلام، حضرت معصومه (س) سرچشمه مي گيرد که در اين سرزمين ديده از جهان فرو مي بندد و گرد و خاک اين سرزمين را، توتياي ديدگان حور و ملايک مي کند.  

 

محبت و مباهات حضرت معصومه (س) به امام هشتم

 مدت 25 سال تمام، حضرت رضا (ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود. پس از يک ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره اي تابان از دامان نجمه درخشيد که هم سنگ امام هشتم (ع) بود و امام (ع) توانست والاترين عواطف انباشته شده و در سوداي دلش را بر او نثار کند. بين حضرت معصومه و برادرش امام رضا (ع) عواطف سرشار و محبت شگفت انگيزي بود که قلم از ترسيم آن عاجز است. در يکي از معجزات امام کاظم (ع) که حضرت معصومه (ع) نيز نقشي دارد، هنگامي که نصراني مي پرسد: شما که هستيد؟ مي فرمايد: «من معصومه، خواهر امام رضا (ع) هستم». اين تعبير، از محبت سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش امام رضا (ع) و نيز از مباهات ايشان به اين خواهر- برادري سرچشمه مي گيرد.

  

سرآمد بانوان

 فاطمه معصومه (س) از جهت شخصيت فردي و کمالات روحي، در بين فرزندان موسي بن جعفر (ع) بعد از برادرش، علي بن موسي الرضا (ع) در والاترين رتبه جاي دارد. اين درحالي است که بنا بر مستندات رجالي، فرزندان دختر امام کاظم (ع) دست کم هجده تن بوده اند و فاطمه در بين اين همه بانوي گران قدر، سرآمد بوده است. حاج شيخ عباس قمي آنگاه که از دختران موسي بن جعفر (ع) سخن مي گويد، درباره فاطمه معصومه (س) مي نويسد: «بر حسب آنچه به ما رسيده، افضل آن ها، سيده جليله معظمه، فاطمه بنت امام موسي (ع) معروف به حضرت معصومه است.

   

فضيلت بي نظير 

 شيخ محمد تقي تُستري، در قاموس الرجال، حضرت معصومه (س) را به عنوان بانوي اسوه معرفي کرد و فضيلت وي را در ميان دختران و پسران حضرت موسي بن جعفر (ع)، غير از امام رضا (ع) بي نظير دانسته است. ايشان در اين زمينه چنين مي نويسند:  «در ميان فرزندان امام کاظم (ع) با آن همه کثرتشان، بعد از امام رضا (ع) کسي هم شأن حضرت معصومه (س) نيست».  بي گمان اين گونه اظهار نظرها و نگرش به شخصيت فاطمه دختر موسي بن جعفر (ع) بر برداشت هايي استوار است که از متن و روايات وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده است. اين روايت ها، مقام هايي را براي فاطمه معصومه (س) برشمرده اند؛ مقامي که نظير آن، براي ديگر برادران و خواهران وي ذکر نکرده اند و به اين ترتيب، نام فاطمه معصومه (س) درشمار زنان برتر جهان قرار گرفته است.

  

بوي وصال

 بي شک اهل بيت پيامبر (ص) چهره هاي پرفروغي به جهانيان عرضه کرده اند و نامشان مانند ستارگان درخشان در آسمان فضايل مي درخشد. درخشان ترين ستاره در ميان بانوان هفتمين منظومه ولايت، فاطمه فرزند پاکيزه موسي بن جعفر (ع) است؛ بانويي که سالهاست تشنگان معرفت از حريمش، زلال ايمان مي نوشند و عارفان با گذر بر زندگي فرزانه اش و درک لحظه هاي آسماني شدنش، درهاي عروج را به روي خود مي گشايند و بوي وصال را در گستره زمين منتشر مي سازند.

 

به جـــان پاک تو ای دختر امام، ســلام          به هر زمان و مـکان و به هر مقام، سـلام

تويـی که شــاه خراسان بود بــرادر تــو          بـــر آن مقام رفيــع و بـر اين مقام، ســلام

به هر عدد که تکلم شـود به ليل و نهار          هــــزار بـار فـــزون تـر ز هـر کـلام، ســلام

صبح تا شب و از شام، تا طليعه صبــح          بر آستـانه قــدسـت علی الـدوام، ســلام

در آســـمان ولايــت، مــه تمــامی تـــو           ز پای تا به ســرت ای مـــه تـمـام، ســلام

به پيشگــاه تو ای خواهـــر شه کـَـونين          ز فـرد فـرد خليـق، به صبح و شام ســلام

منم که هر سر مويم به هر زمان گويـد          به جـان پــاک تـو ای دخــتـر امـام، ســلام

 

غروب غمگين

حضرت فاطمه (س) پس از  ورود به شهر قم، تنها هفده روز در قيد حيات بود و سپس دعوت حق را لبيک گفت و به سوي بهشت برين پرواز کرد. اين حادثه در سال 201 هجري رخ داد. سلام بر اين بانوي بزرگوار اسلام از روز طلوع تا لحظه غروب. درود بر روح تابناک معصومه (س) که اينک آفتاب حرم باصفايش، زمين قم را نوراني کرده است. سلام بر سالار زنان جهان و فرزند پيام آوران مهر و مهتران جوانان بهشتي. اي فاطمه! در روز قيامت، شفيع ما باش که تو در نزد خدا، جايگاهي ويژه براي شفاعت داري.

 | 
RSS
powered by : Blogfa , free persian blog service.

pictofxt

Desert Template

template id : TBF_006 template name : Desert

qomcity01

چند تا دوست

http://qomcity01.blogfa.com

استان قـــــــــــــــم

این وبلاگ با همکاری جناب آقای آقابابایی معلم گرامی
و افرادی چون آقای حامد سلیمی و مجتبی صادقی
و سید محمد مهدی حسینی و علی شریعتی و سپهر اقبالیون
و محمد گلیار و مهدی رنجبر طراحی گردیده است.
امید است به لطف خدا و حضرت معصومه بتوانیم بوسیله ی این
وبلاگ راهی موثر در گسترش هر چه تمام تر آثار تاریخی و جغرافیایی
استان قم برداریم. نمایی تاریخی و جغرافیایی به استان قم Free Blog Templates

Template Design Workshop offers professional web templates, flash templates and other web design products available for immediate download. This template also designed by Template Design Workshop design team. You can download free templates for your site, blog, cms or portal. Feel free to contact us about new templates.

Multimedia Design Group Multimedia Design Group Medium Blog Medium Blog Free rtl Blog Templates Free Blog Templates Blog Templates Free Blog and Site Templates Flashmate Free Persian Blog Templates. Advanced Persian Blog Templates. pictofxt